Yakının Vefat Ettikten Sonra Yapılması Gereken İşlemler
Bir yakınını kaybetmek zor bir süreçtir. Bu süreçte bir de resmi işlemlerle uğraşmak ağır gelebilir. Ancak bazı işlemlerin belirli süreler içinde yapılması gerekir; aksi hâlde hak kayıpları yaşanabilir. Bu rehberde bir yakınının vefatından sonra yapman gereken başlıca hukuki işlemleri sırasıyla anlatıyoruz.
1. Ölüm kaydı ve defin işlemleri
- Vefat hastanede gerçekleştiyse, ölüm kaydı hastane tarafından sisteme işlenir.
- Vefat evde gerçekleştiyse, aile hekimine, sağlık müdürlüğüne ya da belediyenin ilgili birimine haber verilerek ölüm belgesi düzenlenmesi gerekir.
- Defin işlemleri için belediyenin cenaze hizmetleri birimine başvurulur.
Ölüm, nüfus kayıtlarına işlendikten sonra e-Devlet üzerinden de görülebilir.
2. Mirasçılık belgesi
Vefat edenin mal varlığıyla ilgili işlem yapabilmek için önce mirasçılık belgesi, yani veraset ilamı alman gerekir. Bu belgeyi noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alabilirsin. Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve paylarını gösterir.
3. Borçları araştır ve gerekirse mirası reddet
Mirasçılar, vefat edenin yalnızca mallarını değil borçlarını da devralır. Bu yüzden:
- Vefat edenin banka borçlarını, kredilerini ve icra takiplerini araştır.
- Borçlar malvarlığından fazlaysa mirası reddetmeyi değerlendir.
- Mirası reddetmek için süre, kural olarak ölümü ve mirasçı olduğunu öğrendiğin tarihten itibaren üç aydır.
Bu süre içinde mirası reddetmezsen mirası kabul etmiş sayılırsın. Mirası reddetmeden önce terekeye ait malları satmak ya da kullanmak gibi işlemlerden kaçın; bu işlemler mirası kabul ettiğin anlamına gelebilir.
Vefat edenin malvarlığının ve borçlarının tam olarak bilinmediği durumlarda, sulh hukuk mahkemesinden terekenin resmi defterinin tutulmasını isteyebilirsin. Bu talep için de kanunda kısa bir süre öngörülmüştür.
4. Banka hesapları
Bankalar, müşterilerinin vefat ettiğini öğrendiğinde hesapları dondurur. Hesaplardaki paranın mirasçılara ödenebilmesi için:
- Mirasçılık belgesiyle bankaya başvurman gerekir.
- Bankalar, veraset ve intikal vergisi işlemlerinin tamamlandığını gösteren belgeyi de isteyebilir.
- Mirasçıların hepsinin birlikte başvurması ya da birbirlerine vekâlet vermesi gerekebilir.
Vefat edenin kredi borcu varsa, kredinin hayat sigortası olup olmadığını öğren. Hayat sigortası varsa, kalan borç sigorta şirketi tarafından ödenebilir.
5. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi
Miras yoluyla geçen mallar için veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmesi gerekir. Ölüm Türkiye'de gerçekleştiyse, beyanname kural olarak ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde vergi dairesine verilmelidir. Belirli tutarların altında kalan miraslar için vergi çıkmayabilir, ancak beyanname verme yükümlülüğü yine de olabilir.
6. Tapu ve araç intikali
- Vefat edenin taşınmazlarının mirasçılar adına tescili için tapu müdürlüğüne mirasçılık belgesiyle başvur.
- Araçların mirasçılara intikali için noterde işlem yapılması gerekir.
Mirasçılar taşınmazları paylaşma konusunda anlaşamazsa, ortaklığın giderilmesi davası açılabilir.
7. SGK işlemleri
- Vefat eden sigortalı ya da emekliyse, hak sahipleri için ölüm aylığı başvurusu yap.
- Vefat eden sigortalı ya da emekliyse, cenaze masrafları için SGK'dan cenaze ödeneği isteyebilirsin.
- Vefat eden çalışıyorsa, işverenden kıdem tazminatı ve diğer alacakları mirasçılara ödenmesi için başvur.
8. Diğer işlemler
- Elektrik, su, doğalgaz ve telefon aboneliklerini iptal ettir ya da mirasçılardan birinin adına devret.
- Vefat edenin sosyal medya ve e-posta hesapları için ilgili platformlara başvur.
- Vefat edenin vasiyetnamesi varsa, vasiyetnameyi sulh hukuk mahkemesine teslim et.
Kısaca yapılacaklar
- Ölüm kaydını ve defin işlemlerini tamamla.
- Noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi al.
- Borçları araştır, gerekiyorsa üç ay içinde mirası reddet.
- Dört ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi ver.
- Banka hesapları, tapu ve araç intikali için başvur.
- SGK'ya ölüm aylığı ve cenaze ödeneği için başvur.
En çok sorulan sorular
Vefattan sonra ilk hangi işlemler yapılır?
Ölüm kaydının yapılması ve belediyenin cenaze hizmetleri birimiyle defin işlemleri.
Mirasçılık belgesini nereden alırım?
Noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden.
Borçlar fazlaysa ne yapmalıyım?
Ölümü ve mirasçı olduğunu öğrendiğin tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddetmeyi değerlendir.
Bankadaki para mirasçılara nasıl ödenir?
Mirasçılık belgesiyle bankaya başvurulur; banka veraset ve intikal vergisi belgesini de isteyebilir.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?
Ölüm Türkiye'de gerçekleştiyse kural olarak ölüm tarihinden itibaren dört ay içinde.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.