Yalan Tanıklığın Cezası Ne? Gerçeği Sonradan Söylersem Ne Olur?
Bir davada karşı tarafın tanığı mahkemede gerçeğe aykırı ifade verdi ve bu yüzden davayı kaybetmekten korkuyorsun. Ya da bir yakının seni lehine tanıklık yapmaya zorluyor ve "biraz farklı anlatsan ne olur?" diyor. "Yalan tanıklığın cezası ne, gerçeği sonradan söylersem ceza alır mıyım?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde yalan tanıklık suçunu, cezasını ve pişmanlık yolunu anlatıyoruz.
Yalan tanıklık nedir?
Yalan tanıklık, tanık olarak dinlenen kişinin bildiği gerçeği değiştirerek, eksik ya da gerçeğe aykırı ifade vermesidir. Kanun, yargının doğru karar verebilmesini korumak için yalan tanıklığı suç olarak düzenler.
Yalan tanıklığın cezası
Cezanın ağırlığı, tanıklığın nerede yapıldığına ve hangi davada yapıldığına göre değişir:
- Hukuka aykırı bir fiil nedeniyle başlatılan bir soruşturma kapsamında, tanık dinlemeye yetkili kişi ya da kurul önünde yalan tanıklık yapan kişiye dört aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir. Örneğin bir disiplin soruşturmasında yapılan yalan tanıklık bu kapsamdadır.
- Mahkeme huzurunda ya da yemin ettirerek tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul önünde yalan tanıklık yapan kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
- Üç yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suçun soruşturma ya da kovuşturmasında yalan tanıklık yapan kişiye iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir.
Haksız yere ceza alan kişi varsa
Yalan tanıklık nedeniyle haksız yere sonuçlara katlanan kişi varsa ceza ağırlaşır:
- Aleyhine tanıklık yapılan kişiye gözaltı ve tutuklama dışında bir koruma tedbiri uygulanmışsa ve kişi sonradan beraat etmişse, ceza yarı oranında artırılır.
- Aleyhine tanıklık yapılan kişi gözaltına alınmış ya da tutuklanmışsa ve sonradan beraat etmişse, yalan tanık ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan da sorumlu tutulur.
- Aleyhine tanıklık yapılan kişi müebbet hapis cezasına mahkum olmuşsa yalan tanığa yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezası verilir.
- Aleyhine tanıklık yapılan kişiye hapis dışında adli ya da idari bir yaptırım uygulanmışsa yalan tanığa üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası verilir.
Cezada indirim ya da cezasızlık halleri
Kişinin:
- Kendisinin, anne-babasının, çocuklarının, eşinin ya da kardeşinin soruşturma veya kovuşturmaya uğramasına neden olabilecek bir konuda yalan tanıklık yapması,
- Tanıklıktan çekinme hakkı olduğu halde bu hakkı kendisine hatırlatılmadan gerçeğe aykırı tanıklık yapması
halinde cezada indirim yapılabilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir. Ancak bu imkan, hukuk davalarında yapılan yalan tanıklıklarda uygulanmaz.
Tanıklıktan çekinme hakkı
Şüpheli ya da sanığın nişanlısı, eşi, kan ya da kayın hısımlarından bazıları tanıklıktan çekinebilir. Yani bir yakının aleyhine konuşmak istemiyorsan, yalan söylemek yerine tanıklıktan çekinme hakkını kullanabilirsin.
Gerçeği sonradan söylersen: etkin pişmanlık
Yalan tanıklık yapan kişi sonradan gerçeği söylerse, zamanına göre ceza almayabilir ya da cezası indirilir:
- Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında bir hak kısıtlaması ya da yoksunluğu doğuracak bir karar verilmeden ya da hükümden önce gerçeği söylersen ceza verilmez.
- Böyle bir karar verildikten sonra ama hükümden önce gerçeği söylersen, ceza üçte ikisinden yarısına kadar indirilebilir.
- Mahkumiyet kararı kesinleşmeden önce gerçeği söylersen, ceza yarısından üçte birine kadar indirilebilir.
Hukuk davasında yalan yere yemin
Hukuk davalarında tanık değil, taraflardan biri yalan yere yemin ederse, yalan yere yemin suçu oluşur ve bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir. Hüküm verilmeden önce gerçek söylenirse ceza verilmez.
Karşı tarafın tanığı yalan söylediyse ne yapmalısın?
- Duruşmada tanığın çelişkilerini tutanağa geçirt.
- Gerçeği gösteren yazılı belge, kamera kaydı, mesaj gibi delilleri mahkemeye sun.
- Tanık hakkında Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilirsin.
- Yalan tanıklık mahkumiyetle sonuçlanırsa, kesinleşmiş hükmün yargılamanın yenilenmesi sebebi olup olmadığını bir avukatla değerlendir.
Kısaca yapılacaklar
- Tanık olarak çağrıldıysan yalnızca bildiğin ve gördüğün şeyleri anlat.
- Hatırlamadığın bir konuda "hatırlamıyorum" demekten çekinme.
- Bir yakının aleyhine konuşmak istemiyorsan tanıklıktan çekinme hakkını kullan.
- Yalan ifade verdiysen, karar verilmeden önce gerçeği söyle; ceza almazsın.
- Karşı tarafın tanığı yalan söylediyse çelişkileri belgeleriyle ortaya koy.
- Yalan tanıklık için savcılığa suç duyurusunda bulun.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 272/1-3: Soruşturma kapsamında yetkili kişi önünde yalan tanıklık dört aydan bir yıla, mahkeme huzurunda veya yeminli olarak yalan tanıklık bir yıldan üç yıla, üç yıldan fazla hapis gerektiren suçun soruşturma veya kovuşturmasında yalan tanıklık iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası gerektirir.
- 5237 sayılı Kanun m. 272/4-8: Aleyhine tanıklık yapılan kişiye koruma tedbiri uygulanması, gözaltına alınması, tutuklanması, müebbet hapse mahkum olması veya başka bir yaptırım uygulanması halinde yalan tanığın cezası ağırlaşır.
- 5237 sayılı Kanun m. 273: Kişinin kendisini veya yakınlarını soruşturmadan korumak için yalan tanıklık yapması ya da çekinme hakkı hatırlatılmadan tanıklık yapması halinde ceza indirilebilir veya verilmeyebilir; bu hüküm özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanmaz.
- 5237 sayılı Kanun m. 274: Hak kısıtlaması doğuran karardan veya hükümden önce gerçeğin söylenmesi halinde ceza verilmez; daha sonraki aşamalarda ceza indirilebilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 275: Hukuk davalarında yalan yere yemin eden taraf bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; hükümden önce gerçeğin söylenmesi halinde ceza verilmez.
En çok sorulan sorular
Yalan tanıklığın cezası ne kadar?
Mahkeme huzurunda yalan tanıklık yapan kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Yalan tanıklık üç yıldan fazla hapis gerektiren bir suçun yargılamasında yapılmışsa ceza iki yıldan dört yıla kadar hapse çıkar.
Yalan ifade verdim, sonra düzeltirsem ceza alır mıyım?
Aleyhine tanıklık yapılan kişi hakkında hak kısıtlaması doğuran bir karar ya da hüküm verilmeden önce gerçeği söylersen ceza almazsın. Daha sonraki aşamalarda gerçeği söylemen cezanın indirilmesini sağlar.
Yakınımı korumak için yalan söylersem ne olur?
Kendini ya da anne-babanı, çocuklarını, eşini veya kardeşini soruşturmadan korumak için yalan tanıklık yaparsan, cezada indirim yapılabilir ya da ceza verilmeyebilir. Ancak bu imkan hukuk davalarında uygulanmaz. Yalan söylemek yerine tanıklıktan çekinme hakkını kullanabilirsin.
Yalan tanıklık şikayete bağlı mı?
Yalan tanıklık şikayete bağlı bir suç değildir. Savcılık durumu öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır. Yine de suç duyurusunda bulunarak süreci başlatabilirsin.
Hukuk davasında yalan yere yemin etmenin cezası ne?
Hukuk davalarında yalan yere yemin eden davacı ya da davalıya bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir. Hüküm verilmeden önce gerçek söylenirse ceza verilmez.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.