Yardım Nafakası: Anne Babaya ve Kardeşe Nafaka
Yaşlı anne baban geçinemiyor ve kardeşlerin yardım etmiyorsa, ya da sen yardıma muhtaçsın ama çocukların durumu iyi olduğu hâlde sana destek olmuyorsa, kanun bu durumda yakınlardan nafaka istenmesine imkân tanır. Bu nafakaya yardım nafakası denir. Bu rehberde yardım nafakasının şartlarını ve nasıl isteneceğini anlatıyoruz.
Yardım nafakası nedir?
Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyuna, altsoyuna ve kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür (TMK md. 364). Bu nafaka, boşanmada eşler arasında ödenen nafakadan farklıdır; aile bireyleri arasındaki dayanışmaya dayanır.
Kimlerden istenebilir?
- Üstsoy: Anne, baba, büyükanne ve büyükbaba.
- Altsoy: Çocuklar ve torunlar.
- Kardeşler: Kardeşlerden ancak refah içinde, yani ekonomik durumu çok iyi olanlardan nafaka istenebilir.
Amca, dayı, hala, teyze gibi diğer akrabalardan ya da kayın hısımlarından, örneğin damattan ya da gelinden yardım nafakası istenemez.
Hangi şartlar aranır?
- Yoksulluk: Nafaka isteyen kişi, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek durumda olmalıdır. Yani temel ihtiyaçlarını, örneğin barınma, beslenme, giyim ve sağlık giderlerini kendi imkânlarıyla karşılayamamalıdır.
- Ödeme gücü: Nafaka istenen kişinin, kendi ve ailesinin geçimini tehlikeye atmadan nafaka ödeyebilecek durumda olması gerekir.
Mahkeme, nafaka isteyen kişinin çalışma gücünü, malvarlığını ve sosyal yardımlardan yararlanıp yararlanmadığını da değerlendirir.
Kimden önce istenir?
Nafaka, nafaka alacaklısının mirasçısı olma sırasına göre yükümlülerden istenir. Örneğin yardıma muhtaç bir kişi için önce çocukları, çocukları yoksa ya da ödeme güçleri yoksa anne babası, sonra refah içindeki kardeşleri sorumlu tutulur.
Birden fazla çocuk varsa, nafaka her birinin ekonomik durumuna göre paylaştırılabilir. Durumu iyi olan çocuğun daha fazla katkıda bulunması istenebilir.
Nafakanın miktarı
Nafaka, alacaklının geçimi için gerekli olan ve yükümlünün ekonomik gücüne uygun bir miktarda belirlenir (TMK md. 365). Yani nafaka alacaklısının zengin olmasını değil, yoksulluktan kurtulmasını amaçlar.
Nafaka genellikle aylık olarak ödenir. Tarafların durumunda değişiklik olursa, örneğin yükümlünün geliri artar ya da azalırsa, nafakanın artırılması ya da azaltılması istenebilir.
Kimler dava açabilir?
- Nafakaya muhtaç olan kişinin kendisi.
- Kişi kısıtlıysa vasisi.
- Kişi bir kamu kurumu tarafından bakılıyorsa, örneğin bir huzurevinde kalıyorsa, bakım giderleri için ilgili kurum da yükümlülere karşı dava açabilir.
Dava nerede açılır?
- Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu davaya bakar.
- Dava, taraflardan birinin yerleşim yerindeki mahkemede açılabilir.
Hazırlaman gereken belgeler
- Nafaka isteyen kişinin gelirini ve giderlerini gösteren belgeler, örneğin emekli maaşı bilgisi, kira sözleşmesi, sağlık giderleri.
- Nafaka istenen kişilerin gelir durumu hakkında bilgiler.
- Akrabalık ilişkisini gösteren nüfus kayıt örneği.
Mahkeme, tarafların ekonomik durumunu araştırmak için kolluk aracılığıyla bir sosyal ve ekonomik durum araştırması yaptırır.
Kısaca yapılacaklar
- Nafaka isteyen kişinin yoksulluk içinde olduğunu gösteren belgeleri topla.
- Nafaka istenecek kişilerin ekonomik durumunu belirle.
- Kardeşlerden yalnızca refah içindeyse nafaka istenebileceğini bil.
- Aile mahkemesinde yardım nafakası davası aç.
- Durum değişirse nafakanın artırılmasını ya da azaltılmasını iste.
En çok sorulan sorular
Yardım nafakası kimlerden istenebilir?
Anne, baba, büyükanne, büyükbaba, çocuklar ve torunlardan; kardeşlerden ise yalnızca refah içindeyse.
Amca ya da gelinden nafaka istenebilir mi?
Hayır. Diğer akrabalardan ve kayın hısımlarından yardım nafakası istenemez.
Hangi şartlar aranır?
İsteyenin yardım edilmezse yoksulluğa düşecek olması ve istenenin kendi geçimini tehlikeye atmadan ödeyebilecek durumda olması.
Birden fazla çocuk varsa nafaka nasıl paylaşılır?
Her birinin ekonomik durumuna göre; durumu iyi olan daha fazla katkıda bulunur.
Dava hangi mahkemede açılır?
Aile mahkemesinde; aile mahkemesi yoksa asliye hukuk mahkemesinde.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.