Yaya Geçidinde Durmak Zorunlu mu? Yayaya Yol Vermemenin Cezası
Yaya geçidine yaklaşırken kenarda bekleyen birini gördün ama yavaşlamadan geçtin. Birkaç gün sonra telefonuna kamera tespitine dayalı bir trafik cezası geldi. Ya da yaya olarak geçitte beklerken araçların hiç durmadığını görüp "Sürücünün durması zorunlu değil mi?" diye düşündün. Bu rehberde yayaya ilk geçiş hakkı vermemenin cezasını, sürücünün yükümlülüklerini ve yayanın haklarını anlatıyoruz.
Sürücünün yükümlülüğü nedir?
Karayolları Trafik Kanunu'na göre sürücüler şu yerlere yaklaşırken yavaşlamak ve buralardan geçen ya da geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundadır:
- Yaya geçitleri,
- Okul geçitleri,
- Trafik işareti veya levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş ve çıkışları.
Bu kural, kavşakta görevli bir kişinin ya da ışıklı trafik işaretinin bulunmadığı yerler için geçerlidir. Işıklı kavşaklarda ise ışığa ve görevlinin işaretlerine uyulur.
Önemli bir nokta: Kanun yalnızca geçitte yürüyen yayadan değil, geçmek üzere bulunan yayadan da söz eder. Yani yaya kaldırımın kenarında, geçide adım atmak üzere bekliyorsa da durman gerekir.
Dönüşlerde de yayaya yol verilir
Sağa veya sola dönerken, dönmekte olduğun yolda kurallara uygun şekilde karşıya geçen yayalara ilk geçiş hakkını vermek zorundasın. Bu kural ışıklı kavşaklar için de önemlidir: Yeşil ışıkta dönerken, aynı anda yeşil yanan yaya geçidinden geçen yayaları beklemelisin.
Cezası nedir?
Yayaya ilk geçiş hakkı vermeyen sürücüye idari para cezası uygulanır. Kanunda yazılı tutar her yıl başında yeniden değerleme oranında artırıldığından, sana kesilen ceza o yılın güncel tutarıdır. Ayrıca bu ihlal için yönetmelikte belirtilen ceza puanı da ehliyetine işlenir.
Cezanın kamera kaydıyla da tespit edilebildiğini unutma. Sürücü tespit edilemezse tutanak plakaya göre düzenlenip araç sahibine gönderilir.
Aday sürücüler için daha ağır sonuç
Ehliyetini son iki yıl içinde aldıysan aday sürücüsün. Aday sürücülük süresinde yaya geçidinde veya dönüşlerde yayaya yol vermeme kuralını üç kez ihlal edersen sürücü belgen iptal edilir. Bunun ayrıntıları için Hakkını Sor'daki aday sürücü rehberine bakabilirsin.
Yayaya çarparsan
Yayaya yol vermeyip çarparsan mesele idari para cezasıyla kalmaz:
- Kazada yaya geçidinde yayaya yol vermemek, kusur değerlendirmesinde sürücü aleyhine ağır bir kusur olarak değerlendirilir.
- Yaya yaralanırsa taksirle yaralama, hayatını kaybederse taksirle öldürme suçundan ceza yargılaması yapılır.
- Yaya ve yakınları senden ve trafik sigortasından maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
Bu süreçler için Hakkını Sor'daki trafik kazasında taksirle yaralama ve trafik kazalarında tazminat rehberlerine bakabilirsin.
Yaya olarak ne yapabilirsin?
- Mümkünse daima yaya geçidini, alt ve üst geçitleri kullan; yayaların da trafik kurallarına uyma yükümlülüğü vardır.
- Sana yol vermeyen araçların plakasını ve zamanı not et.
- Görüntü kaydın varsa polise veya e-Devlet üzerinden ihbarda bulunabilirsin.
- Çarpılma tehlikesi yaşadıysan ya da çarpıldıysan hemen 112'yi ara ve olay yerinde tutanak tutulmasını iste.
Cezaya nasıl itiraz edilir?
- Ceza tutanağının tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine dilekçeyle başvurabilirsin.
- Görüntüde yayanın geçide adım atmak üzere olmadığını, örneğin geçitten uzakta durduğunu veya başka yöne yürüdüğünü gösteriyorsan bunu açıkla.
- Kavşakta ışıklı trafik işareti bulunduğunu ve ışığa uyduğunu belgeleyebiliyorsan ekle.
- Cezayı bir ay içinde ödersen dörtte bir indirim yapılır; ödemen itiraz hakkını etkilemez.
İtiraz sürecinin ayrıntıları için Hakkını Sor'daki trafik cezalarına itiraz rehberine bakabilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- Yaya geçidine yaklaşırken her zaman yavaşla.
- Geçitte yürüyen veya geçmek üzere bekleyen yaya varsa tamamen dur.
- Dönüşlerde karşıya geçen yayaları bekle.
- Aday sürücüysen bu kuralı üç kez ihlal etmenin ehliyetini iptal ettireceğini unutma.
- Ceza aldıysan on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine itiraz et.
Dayanak mevzuat
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 74: Görevli veya ışıklı trafik işareti bulunmayan, işaretli kavşak giriş ve çıkışları ile yaya veya okul geçitlerine yaklaşan sürücüler yavaşlamak ve buralardan geçen veya geçmek üzere olan yayalara durarak ilk geçiş hakkını vermek zorundadır; uymayan sürücülere idari para cezası verilir.
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 53: Sağa ve sola dönüşlerde sürücüler kurallara uygun olarak geçen yayalara ilk geçiş hakkını vermek zorundadır.
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ek m. 17: Aday sürücülük süresi içinde m. 53/2, 74 veya 78 kurallarından birinin üç kez ihlali halinde aday sürücü belgesi iptal edilir.
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 116: Sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil plakasına göre tutanak düzenlenir ve araç sahibine tebliğ edilir.
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ek m. 3: Trafik idari para cezaları her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17/6 ve 27/1: Bir ay içinde ödenen cezada yüzde yirmi beş indirim yapılır; cezaya karşı on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
En çok sorulan sorular
Yaya geçidinde durmak zorunlu mu?
Evet. Işıklı trafik işareti veya görevli bulunmayan yaya geçitlerinde, geçitten geçen ya da geçmek üzere olan yaya varsa durup ona yol vermek zorundasın.
Yayaya yol vermemenin cezası ne kadar?
Kanunda maktu bir idari para cezası öngörülür ve bu tutar her yıl artırılır. Ayrıca ehliyetine ceza puanı işlenir.
Kamera ile yayaya yol vermeme cezası yazılır mı?
Evet. Sürücü tespit edilemezse tutanak araç plakasına göre düzenlenir ve araç sahibine tebliğ edilir.
Aday sürücüyüm, yayaya yol vermezsem ehliyetim iptal olur mu?
Aday sürücülük süresi içinde bu kuralı üç kez ihlal edersen sürücü belgen iptal edilir.
Cezaya kaç gün içinde itiraz edebilirim?
Tutanağın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurabilirsin.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.