Yoklama Kaçağı veya Bakaya Durumuna Düştüm: Cezası Ne, Ne Yapmalıyım?
Yoklama zamanını kaçırdın, sevk tarihinde birliğine gidemedin ya da e-Devlet'te adının yanında "yoklama kaçağı" veya "bakaya" yazısını gördün. Bu durumda pek çok kişi "yakalanırsam ne olur, ne kadar ceza öderim, işimi kaybeder miyim?" diye endişelenir. Bu rehberde yoklama kaçağı ve bakaya durumunu, cezalarını ve bu durumdan nasıl kurtulabileceğini anlatıyoruz.
Yoklama kaçağı ve bakaya nedir?
Yoklama kaçağı
Yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan kişidir. Yoklama, askerlik çağına gelen erkeklerin askerliğe elverişli olup olmadığının belirlenmesi için yapılan işlemdir.
Bakaya
Bakaya ise sevke tabi olduğu halde sevkini yaptırmayan ya da sevk edildiği birliğe katılmayan kişidir. Yani yoklamanı yaptırdın ama askere gitmen gereken tarihte gitmediysen bakaya durumuna düşersin.
Saklı
Yirmi yaşına girdiği halde adını nüfus kayıtlarına geçirmemiş olan kişilere ise "saklı" denir. Saklılara da yoklama kaçaklarıyla aynı idari para cezası uygulanır.
Durumunu nasıl öğrenirsin?
e-Devlet üzerinden Milli Savunma Bakanlığı'nın "Askerlik Durum Belgesi Sorgulama" hizmetine girerek askerlik durumunu görebilirsin. Ayrıca bağlı olduğun askerlik şubesine giderek de bilgi alabilirsin.
Yoklama, celp ve sevk tarihleri Bakanlık tarafından televizyon ve radyolarda, Bakanlığın internet sitesinde ve e-Devlet'te duyurulur. Kanuna göre bu duyurular tebligat yerine geçer. Yani "bana haber verilmedi" demek, kural olarak seni bu durumdan kurtarmaz.
Yoklama kaçağı ve bakayanın cezası nedir?
İdari para cezası
Barış zamanında geçerli bir özrün olmadan yoklama kaçağı ya da bakaya durumuna düşersen, kaçak kaldığın her gün için idari para cezası uygulanır. Ceza:
- Kendiliğinden askerlik şubesine gidenler için daha düşük,
- Yakalananlar için ise kendiliğinden gidenlerin iki katı
olarak hesaplanır. Günlük tutarlar her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenir. Yani ne kadar uzun süre kaçak kalırsan ve yakalanırsan, cezan o kadar büyür.
İdari para cezası ne zaman ödenir?
İdari para cezası, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Ekonomik durumun müsait değilse, ilk taksidi peşin ödemek şartıyla cezanın bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesini isteyebilirsin.
Tekrarlanırsa ceza davası açılabilir
Bu durumun en çok bilinmeyen tarafı şudur: Barış zamanında verilen idari para cezası kesinleştikten sonra tekrar yoklama kaçağı ya da bakaya durumuna düşersen, artık sadece para cezası verilmez. Askerlik şubesi bir suç dosyası hazırlar ve bunu Cumhuriyet başsavcılığına gönderir. Bu durumda hakkında ceza soruşturması başlatılabilir.
Ceza uygulanmayan durumlar
Muayenesinde askerliğe elverişli olmadığı anlaşılanlara, askerlikten muaf olanlara ve erteleme hakkı olduğu halde süresi içinde işlem yaptırmayanlara, erteleme süresine denk gelen günler için idari para cezası uygulanmaz.
Yakalanırsan ne olur?
Yoklama kaçakları ve bakayalar, kolluk kuvvetlerine bildirilir. Yakalanırsan:
- Mesai saatleri içinde en yakın askerlik şubesine götürülürsün.
- Mesai saatleri dışında ya da askerlik şubesi olmayan bir yerde yakalandıysan, tutanak tutularak hemen serbest bırakılırsın.
Yakalanmanın en önemli sonucu, idari para cezasının iki katı olarak uygulanmasıdır.
Bu durumdan nasıl kurtulursun?
Kendiliğinden askerlik şubesine git
En iyi yol, yakalanmayı beklemeden kendiliğinden askerlik şubesine gitmektir. Böylece hem daha düşük ceza ödersin hem de askerlik işlemlerini başlatmış olursun.
Erteleme hakkın varsa kullan
Öğrencilik gibi sebeplerle erteleme hakkın varsa, bunu süresinde yaptırman gerekir. Erteleme hakkın olduğu halde başvurmadıysan, şubeye gidip durumunu açıkla; erteleme süresine denk gelen günler için ceza uygulanmaz.
Sağlık sorunun varsa belgele
Askerliğe elverişli olmadığını düşündüğün bir sağlık sorunun varsa, sağlık belgelerinle askerlik şubesine başvur. Muayene sonucunda askerliğe elverişli olmadığın anlaşılırsa, sana idari para cezası uygulanmaz.
Cezaya nasıl itiraz edilir?
İdari para cezasına karşı, kararın tebliğinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurarak itiraz edebilirsin. Bu süreyi kaçırırsan ceza kesinleşir. Örneğin geçerli bir özrün olduğunu, erteleme hakkın bulunduğunu ya da gün sayısının yanlış hesaplandığını düşünüyorsan itiraz edebilirsin.
Kısaca yapılacaklar
- e-Devlet'ten askerlik durumunu kontrol et.
- Yoklama kaçağı veya bakaya isen yakalanmayı bekleme, kendiliğinden askerlik şubesine git.
- Erteleme hakkın veya sağlık sorunun varsa belgelerini hazırla.
- İdari para cezasını bir ay içinde öde ya da taksitlendirme iste.
- Cezaya itiraz edeceksen on beş günlük süreyi kaçırma.
- Ceza kesinleştikten sonra tekrar kaçak duruma düşme; bu durumda ceza davası açılabilir.
Dayanak mevzuat
- 7179 sayılı Askeralma Kanunu m. 3: Yoklama kaçağı, tabi olduğu yoklama yılı içinde yoklamasını yaptırmayan; bakaya, sevke tabi olduğu halde sevkini yaptırmayan veya sevk edildiği birliğe katılmayan kişidir.
- 7179 sayılı Askeralma Kanunu m. 24: Barışta geçerli özrü olmadan kaçak kalanlara kaçak kaldıkları gün kadar idari para cezası verilir; yakalananlara kendiliğinden gelenlerin iki katı uygulanır; ceza kesinleştikten sonra tekrar kaçak kalanlar için suç dosyası savcılığa gönderilir.
- 7179 sayılı Askeralma Kanunu m. 26: Yoklama kaçakları ve bakayalar yakalanmaları için kolluğa bildirilir; mesai dışında yakalananlar tutanakla serbest bırakılır.
- 7179 sayılı Askeralma Kanunu m. 27: Yoklama, celp ve sevk duyuruları yayın kanallarında, Bakanlığın internet sitesinde ve e-Devlet'te yapılır ve tebliğ niteliğindedir.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 17: Ekonomik durumu müsait olmayan kişi için idari para cezasının, ilk taksidi peşin ödenmek şartıyla bir yıl içinde dört eşit taksitte ödenmesine karar verilebilir.
- 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27: İdari para cezasına karşı tebliğden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.
En çok sorulan sorular
Yoklama kaçağıyım, yurt dışına çıkabilir miyim?
Yoklama kaçağı ya da bakaya olan kişilerin yurt dışına çıkışında sorun yaşanabilir. Yurt dışına çıkmadan önce askerlik şubesine giderek durumunu düzeltmen ve gerekirse erteleme işlemlerini yaptırman en sağlıklı yoldur.
Bakaya isem bedelli askerlik yapabilir miyim?
Bedelli askerlikten yararlanma şartları kanunda düzenlenmiştir ve zaman zaman değişebilir. Bakaya olmanın bedelli askerliğe etkisi için güncel düzenlemeleri askerlik şubesinden ya da Milli Savunma Bakanlığı'nın internet sitesinden öğrenmen gerekir.
Kendiliğinden şubeye gidersem hemen askere gönderilir miyim?
Askerlik şubesi, durumuna göre idari para cezasını uygular ve askerlik işlemlerini başlatır. Ne zaman askere gideceğin, celp ve sevk planlamasına göre belirlenir. Kendiliğinden gitmen, yakalanmaya göre her zaman daha avantajlıdır.
Haberim yoktu, yine de ceza alır mıyım?
Kanuna göre yoklama, celp ve sevk duyuruları televizyon, radyo, Bakanlığın internet sitesi ve e-Devlet üzerinden yapılır ve bu duyurular tebliğ yerine geçer. Bu nedenle "haberim yoktu" demek, kural olarak cezayı ortadan kaldırmaz. Ancak geçerli bir özrün varsa, bunu belgeleyerek itiraz edebilirsin.
İdari para cezasını ödemezsem ne olur?
Ödenmeyen idari para cezası, kamu alacağı olarak vergi dairesi tarafından takip edilir. Bu durumda ödeme emri gönderilebilir, banka hesaplarına veya maaşına haciz uygulanabilir. Ödeyemiyorsan taksitlendirme istemen daha doğrudur.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.