Yurt Dışı Borçlanması Nasıl Yapılır? Yurt Dışında Geçen Süreler Emekliliğe Sayılır mı?
Yıllarca Almanya'da, Hollanda'da ya da başka bir ülkede çalıştın ve artık Türkiye'ye dönmeyi düşünüyorsun. Ya da yurt dışında ev hanımı olarak yıllar geçirdin. Bu süreler Türkiye'deki emekliliğine sayılır mı? İşte bu noktada "yurt dışı borçlanması" devreye girer. Bu rehberde yurt dışı borçlanmasının ne olduğunu, kimlerin yapabileceğini ve nasıl başvurulacağını anlatıyoruz.
Yurt dışı borçlanması nedir?
Yurt dışı borçlanması, yurt dışında geçen sürelerin, belirli bir bedel ödenerek Türkiye'deki sosyal güvenlik sisteminde değerlendirilmesidir. Bu sayede yurt dışında geçirdiğin yıllar, Türkiye'de emekli olabilmen için gereken prim gün sayısına eklenir.
Hangi süreler borçlanılabilir?
On sekiz yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen şu süreleri borçlanabilirsin:
- Yurt dışında sigortalı olarak çalıştığın süreler
- Bu çalışma sürelerinin arasında veya sonunda geçen, her biri bir yıla kadar olan işsizlik süreleri
- Yurt dışında ev hanımı olarak geçen süreler
Bu süreler için Türkiye'de ayrıca prim ödenmemiş olması gerekir.
Kimler yararlanabilir?
- Türk vatandaşları
- Doğumla Türk vatandaşı olup sonradan izin alarak Türk vatandaşlığından çıkanlar
- Yurt dışında çalışırken ya da Türkiye'ye kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahipleri
Borçlanma tutarı nasıl hesaplanır?
Borçlanılacak her gün için ödenecek tutar, başvuru tarihindeki prime esas günlük kazancın alt ve üst sınırı arasında senin seçeceğin bir günlük kazancın yüzde kırk beşidir. Yani en düşük tutardan borçlanabileceğin gibi, daha yüksek bir kazanç seçerek ileride daha yüksek aylık almayı da tercih edebilirsin.
Alt sınır her yıl asgari ücretle birlikte değiştiği için, borçlanma tutarı da her yıl değişir. Bu yüzden başvuru zamanlaması önemlidir.
Başvuru nasıl yapılır?
Gerekli belgeler
- Yurt dışında çalıştığın süreleri gösteren, ilgili ülkenin sosyal güvenlik kurumundan alınmış hizmet belgesi
- Ev hanımlığı süresi için o ülkede ikamet ettiğini gösteren belgeler
- Kimlik belgesi
- Gerekirse belgelerin Türkçe tercümesi
Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerde hizmet belgeleri, iki ülkenin sosyal güvenlik kurumları arasında da yazışmayla temin edilebilir.
Nereye başvurulur?
Türkiye'de SGK il müdürlüklerine veya sosyal güvenlik merkezlerine, yurt dışındaysan bulunduğun ülkedeki Türk dış temsilciliklerine başvurabilirsin.
Borcu ne zaman ödemelisin?
Tahakkuk eden borç tutarı, sana tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içinde ödenmelidir. Bu sürede ödemezsen, yeniden başvurman gerekir. Yeniden başvurduğunda ise o tarihteki güncel tutar üzerinden hesap yapılır.
Yurt dışındayken borçlanırsan, Türk lirası olarak bildirilen tutarın karşılığını döviz olarak ödersin; Türkiye'deyken Türk lirası olarak ödersin.
Borçlanılan süreler nasıl sayılır?
Bağ-Kur süresi olarak kabul edilir
Yurt dışı borçlanmasına ait süreler, Bağ-Kur (4/b) kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir. Bu, hangi statüden emekli olacağını ve emeklilik şartlarını etkileyebilir.
Sigortalılık başlangıcı geriye gider
Türkiye'deki sigortalılığın başlamadan önceki süreleri borçlanırsan, sigortalılık başlangıç tarihin borçlandığın gün sayısı kadar geriye çekilir. Bu durum, emeklilik yaşını ve şartlarını senin lehine değiştirebilir. Türkiye'de hiç sigortan yoksa, başlangıç tarihin borcunu tamamen ödediğin tarihten borçlandığın gün sayısı kadar geriye götürülür.
Emekli aylığı nasıl bağlanır?
Borçlandığın sürelere dayanarak aylık bağlanabilmesi için:
- Türkiye'ye kesin dönüş yapmış olman,
- Borcun tamamını ödemiş olman,
- Borcun tamamını ödedikten sonra yazılı olarak aylık talep etmen
gerekir. Aylığın, yazılı istek tarihini takip eden ay başından itibaren başlar.
Yeniden yurt dışında çalışırsan
Aylık bağlandıktan sonra yeniden yurt dışında çalışmaya başlarsan ya da ikamete dayalı bir sosyal yardım almaya başlarsan aylığın kesilir. Ancak yönetmelikle belirlenen kısa süreli işlerde çalışmak aylığının kesilmesine yol açmaz.
Vazgeçersen paran geri verilir mi?
Borçlanmadan sonradan vazgeçersen ya da borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gereken şartları yerine getiremezsen, talep etmen halinde yaptığın ödemeler sana faizsiz olarak iade edilir.
Kısaca yapılacaklar
- Yurt dışında çalıştığın ya da ev hanımı olarak geçirdiğin süreleri belgele.
- İlgili ülkenin sosyal güvenlik kurumundan hizmet belgeni al.
- SGK'ya veya yurt dışındaysan Türk dış temsilciliğine başvur.
- Borçlanacağın günlük kazancı ihtiyacına göre seç.
- Borcu tebliğden itibaren üç ay içinde öde.
- Kesin dönüş yaptıktan sonra yazılı olarak aylık talep et.
Dayanak mevzuat
- 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun m. 1: On sekiz yaşından sonra yurt dışında geçen belgelendirilmiş sigortalılık süreleri, bunların arasında veya sonunda birer yıla kadar işsizlik süreleri ve ev kadını olarak geçen süreler, istek halinde değerlendirilir.
- 3201 sayılı Kanun m. 4: Borçlanılan her gün için tutar, seçilecek günlük kazancın yüzde kırk beşidir; borç tebliğden itibaren üç ay içinde ödenmezse yeniden başvuru gerekir; vazgeçenlere ödemeler faizsiz iade edilir.
- 3201 sayılı Kanun m. 5: Borçlanılan günler prim ödeme gün sayısına eklenir, sigortalılık başlangıcı borçlanılan gün kadar geriye götürülür ve bu süreler 4/b kapsamında geçmiş sayılır.
- 3201 sayılı Kanun m. 6: Aylık bağlanması için yurda kesin dönüş, borcun tamamının ödenmesi ve ardından yazılı istek şarttır; yeniden yurt dışında çalışanların aylığı kısa süreli işler hariç kesilir.
En çok sorulan sorular
Yurt dışı borçlanması yapınca hemen emekli olur muyum?
Borçlanma, yurt dışında geçen sürelerini prim gün sayına ekler ve sigortalılık başlangıcını geriye çekebilir. Emekli olabilmen için ise ayrıca yaş ve prim gün sayısı gibi diğer şartları da taşıman gerekir. Şartları taşıyorsan, kesin dönüş yapıp borcu ödedikten sonra aylık talep edebilirsin.
Hiç Türkiye'de çalışmadım, yine de borçlanabilir miyim?
Evet. Türkiye'de hiç sigortan olmasa da yurt dışı sürelerini borçlanabilirsin. Bu durumda sigortalılık başlangıç tarihin, borcunu tamamen ödediğin tarihten borçlandığın gün sayısı kadar geriye götürülür.
Yurt dışında aldığım emekli maaşı kesilir mi?
Türkiye'den yurt dışı borçlanmasıyla aylık bağlanması, kural olarak yabancı ülkeden aldığın emekli maaşının kesilmesine yol açmaz. Ancak ülkeler arasındaki sosyal güvenlik sözleşmeleri farklı kurallar içerebileceği için, kendi durumunu o ülkenin kurumuna da sorman faydalı olur.
Ev hanımlığı süremi nasıl ispat ederim?
Ev hanımlığı süreleri için, o ülkede ikamet ettiğini gösteren belgeler gerekir. Bu belgeler genellikle oturum ya da ikamet kayıtlarıdır. Hangi belgelerin kabul edildiğini başvurmadan önce SGK'ya veya dış temsilciliğe sorman faydalı olur.
Borçlanma için başvurdum ama ödemedim, ne olur?
Borç sana tebliğ edildikten sonra üç ay içinde ödenmezse, borçlanma işlemi geçersiz kalır. Daha sonra borçlanmak istersen yeniden başvurman gerekir ve tutar, yeni başvuru tarihindeki değerlere göre hesaplanır.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.