Yurt Dışında Boşandım: Karar Türkiye’de Nasıl Tanınır?
Yurt dışında yaşarken boşandın, ama Türkiye'deki nüfus kayıtlarında hâlâ evli görünüyorsun. Bu durumda Türkiye'de yeniden evlenemezsin ve mal paylaşımı gibi konularda sorunlar yaşayabilirsin. Yabancı bir mahkemenin verdiği boşanma kararının Türkiye'de geçerli olması için tanınması gerekir. Bu rehberde yurt dışında alınan boşanma kararının Türkiye'de nasıl tanıtılacağını anlatıyoruz.
Tanıma neden gerekli?
Yabancı ülke mahkemelerinin verdiği kararlar, Türkiye'de kendiliğinden sonuç doğurmaz. Bu kararların Türkiye'de kesin hüküm etkisi doğurabilmesi için Türk mahkemelerinde tanınması gerekir (5718 s. MÖHUK md. 50 ve devamı).
Yurt dışında boşandığın hâlde bu kararı Türkiye'de tanıtmazsan:
- Türkiye'deki nüfus kayıtlarında evli görünmeye devam edersin.
- Türkiye'de yeniden evlenemezsin.
- Mal rejimi ve miras gibi konularda sorunlar yaşanabilir.
İki yol var
1. Nüfus müdürlüğü ya da konsolosluk aracılığıyla idari tanıma
Belirli şartları taşıyan yurt dışı boşanma kararları, mahkemeye gitmeden doğrudan nüfus müdürlüğü ya da konsolosluk aracılığıyla nüfus kayıtlarına işlenebilir.
Bu yol için genellikle şu şartlar aranır:
- Boşanma kararı kesinleşmiş olmalı.
- Eşlerin birlikte ve bizzat başvurması gerekir.
- İdari tanıma, yalnızca boşanma hükmünün kayıtlara işlenmesini sağlar. Kararda velayet, nafaka ya da mal paylaşımı gibi konular varsa, bunların Türkiye'de geçerli olması için mahkemede tanıma gerekebilir.
Eşlerin birlikte başvurması mümkün değilse ya da kararın diğer kısımlarının da tanınması gerekiyorsa, mahkemede tanıma davası açılması gerekir.
2. Mahkemede tanıma davası
Tanıma davası, Türkiye'de aile mahkemesinde açılır.
- Yetkili mahkeme, kendisine karşı tanıma istenen kişinin, yani eski eşinin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesidir.
- Eski eşin Türkiye'de yerleşim yeri yoksa, sakin olduğu yer mahkemesinde açılır.
- Türkiye'de yerleşim yeri ya da sakin olduğu yer yoksa, dava Ankara, İstanbul ya da İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir.
Tanımanın şartları
Mahkeme, yabancı boşanma kararını tanımak için şu şartlara bakar:
- Kararın, verildiği ülkenin hukukuna göre kesinleşmiş olması.
- Kararın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması.
- Kararın, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması.
- Kararı veren mahkemede, karşı tarafın savunma hakkının ihlal edilmemiş olması. Örneğin karşı tarafın usulüne uygun olarak davaya çağrılmış olması.
Tanımada, Türkiye ile karar veren ülke arasında karşılıklılık şartı aranmaz.
Gerekli belgeler
- Yabancı mahkeme kararının aslı ya da onaylı bir örneği.
- Kararın kesinleştiğini gösteren belge.
- Bu belgelerin, karar veren ülkenin bağlı olduğu uluslararası sözleşmeye göre apostil şerhiyle onaylanmış olması ya da konsolosluk onayı.
- Belgelerin noter onaylı Türkçe tercümeleri.
Belgelerin eksik ya da usulüne uygun onaylanmamış olması, davanın uzamasına sebep olabilir. Bu yüzden belgeleri yurt dışındayken eksiksiz hazırlamaya çalış.
Velayet ve nafaka
Yabancı boşanma kararında velayet ya da nafaka hükmü varsa ve bu hükümlerin Türkiye'de uygulanmasını istiyorsan, örneğin Türkiye'de nafaka için icra takibi başlatmak istiyorsan, kararın tenfiz edilmesi gerekebilir. Tenfiz, yabancı kararın Türkiye'de icra edilebilmesini sağlar ve tanımadan farklı şartlara tabidir.
Kısaca yapılacaklar
- Yurt dışındaki boşanma kararının kesinleşme belgesini al.
- Belgeleri apostil ya da konsolosluk onayıyla onaylat ve Türkçeye tercüme ettir.
- Eski eşinle birlikte başvurabiliyorsan nüfus müdürlüğü ya da konsolosluk yolunu değerlendir.
- Birlikte başvuramıyorsan aile mahkemesinde tanıma davası aç.
- Velayet ya da nafakanın Türkiye'de uygulanması gerekiyorsa tenfiz davasını değerlendir.
En çok sorulan sorular
Yurt dışındaki boşanma kararı Türkiye'de kendiliğinden geçerli mi?
Hayır. Tanıma yapılmadıkça nüfusta evli görünmeye devam edersin ve Türkiye'de yeniden evlenemezsin.
Mahkemeye gitmeden kayıtları düzelttirebilir miyim?
Evet. Kesinleşmiş kararla eşler birlikte ve bizzat nüfus müdürlüğüne ya da konsolosluğa başvurarak idari tanıma yapılabilir.
İdari tanıma nafaka ve velayeti de kapsar mı?
Hayır. Yalnızca boşanmayı kayıtlara işler; diğer konular için tanıma davası gerekir.
Tanıma davası nerede açılır?
Eski eşin Türkiye'deki yerleşim yerindeki aile mahkemesinde; yoksa Ankara, İstanbul ya da İzmir'de.
Tanıma için hangi şartlar aranır?
Kararın kesinleşmiş olması, Türk kamu düzenine aykırı olmaması ve karşı tarafın savunma hakkının ihlal edilmemiş olması.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.