Zimmet Suçu ve Cezası: Parayı Geri Ödersem Ceza İndirilir mi?
Bir kamu kurumunda veznedar, muhasebeci ya da depo sorumlusu olarak çalışıyorsun ve kasada açık çıktı. Ya da bir yakının hakkında zimmet suçundan soruşturma başlatıldı. "Zimmet suçu nedir, cezası ne kadar, parayı geri ödersem ceza indirilir mi?" diye merak ediyorsun. Bu rehberde zimmet suçunu, cezasını ve etkin pişmanlık indirimini anlatıyoruz.
Zimmet suçu nedir?
Kanuna göre görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan ya da koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin ya da başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi zimmet suçunu işlemiş olur.
Basit bir ifadeyle zimmet, kamu görevlisinin görevi gereği elinde bulunan para ya da malı kendisine mal etmesi ya da başkasına aktarmasıdır.
Suçun unsurları
Zimmet suçunun oluşması için:
- Failin kamu görevlisi olması,
- Malın göreviyle ilgili olarak kendisine teslim edilmiş ya da koruma ve gözetimine verilmiş olması,
- Malın failin ya da başkasının zimmetine geçirilmesi
gerekir.
Kimler kamu görevlisi sayılır?
Ceza Kanunu'na göre kamu görevlisi; kamusal bir faaliyetin yürütülmesine atama ya da seçilme yoluyla veya herhangi bir surette sürekli, süreli ya da geçici olarak katılan kişidir. Yani yalnızca kadrolu memurlar değil, sözleşmeli personel ve geçici görevliler de kamu görevlisi sayılabilir.
Özel şirkette çalışanlar
Özel bir şirkette çalışan kişinin kendisine teslim edilen parayı ya da malı kendine mal etmesi zimmet değil, güveni kötüye kullanma suçu oluşturur. Bu konuyu Hakkını Sor'daki güveni kötüye kullanma rehberinde bulabilirsin.
Zimmet suçunun cezası
Zimmet suçunun cezası beş yıldan on iki yıla kadar hapistir.
Nitelikli zimmet
Suç, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenirse, örneğin sahte belge düzenlenerek ya da kayıtlar değiştirilerek gizlenirse, ceza yarı oranında artırılır.
Kullanma zimmeti
Zimmet suçu, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenirse, ceza yarı oranına kadar indirilebilir. Örneğin kasadaki parayı birkaç gün kullanıp geri koymak amacıyla alan görevli bu indirimden yararlanabilir.
Malın değeri azsa
Zimmete geçirilen malın değeri azsa, verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilir.
Etkin pişmanlık: parayı geri ödersen
Zimmete geçirilen malın aynen iade edilmesi ya da zararın tamamen tazmin edilmesi halinde, iadenin zamanına göre ceza indirilir:
- Soruşturma başlamadan önce iade ya da tazmin halinde cezanın üçte ikisi indirilir.
- Kovuşturma başlamadan önce, gönüllü olarak iade ya da tazmin halinde cezanın yarısı indirilir.
- Etkin pişmanlık hükümden önce gösterilirse cezanın üçte biri indirilir.
Yani zararı ne kadar erken giderirsen, o kadar büyük indirimden yararlanırsın. Kısmi ödeme bu indirimi sağlamaz; zararın tamamen giderilmesi gerekir.
Zimmet suçunun diğer sonuçları
Devlet Memurları Kanunu'na göre zimmet suçundan mahkum olmak, affa uğramış olsa bile memurluğa alınmaya engeldir. Memurluk sırasında bu şartı kaybeden memurun memurluğu sona erer. Ayrıca kurum, uğradığı zarar için tazminat davası açabilir.
Hakkında zimmet soruşturması varsa ne yapmalısın?
- İfade vermeden önce bir avukattan destek al.
- Kasa açığının nedenini gösteren belge ve kayıtları topla.
- Açık bir hesap hatasından kaynaklanıyorsa bunu belgeleriyle ortaya koy.
- Zararı gidermek istiyorsan bunu mümkün olduğunca erken ve tamamen yap.
Kısaca yapılacaklar
- Görevin gereği elindeki para ve malları kişisel işlerin için kullanma.
- Kasa ya da depo kayıtlarını düzenli tut ve teslim tutanaklarını sakla.
- Açık tespit edilirse nedenini hemen araştır ve amirine bildir.
- Soruşturma başlamadan önce zararı tamamen gidermek en büyük indirimi sağlar.
- İfade vermeden önce avukat iste.
- Hileli davranışlarla açığı gizlemeye çalışma; ceza yarı oranında artar.
Dayanak mevzuat
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 247/1: Görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi beş yıldan on iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- 5237 sayılı Kanun m. 247/2-3: Suçun zimmetin açığa çıkmamasına yönelik hileli davranışlarla işlenmesi halinde ceza yarı oranında artırılır; mal geçici kullanılıp iade edilmek üzere alınmışsa ceza yarı oranına kadar indirilebilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 248: Soruşturma başlamadan önce iade veya tazmin halinde cezanın üçte ikisi, kovuşturma başlamadan önce yarısı, hükümden önce üçte biri indirilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 249: Zimmete konu malın değerinin azlığı nedeniyle ceza üçte birden yarıya kadar indirilir.
- 5237 sayılı Kanun m. 6/1-c: Kamusal bir faaliyetin yürütülmesine herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi kamu görevlisidir.
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 48/A-5 ve 98/b: Zimmet suçundan mahkum olanlar affa uğramış olsa bile memur olamaz; memurluk sırasında bu şartı kaybedenlerin memurluğu sona erer.
En çok sorulan sorular
Zimmet suçunun cezası ne kadar?
Zimmet suçunun cezası beş yıldan on iki yıla kadar hapistir. Suç hileli davranışlarla gizlenirse ceza yarı oranında artırılır.
Parayı geri ödersem ceza alır mıyım?
Zararı tamamen giderirsen ceza indirilir ama tamamen ortadan kalkmaz. Soruşturma başlamadan önce iade halinde cezanın üçte ikisi, kovuşturma başlamadan önce yarısı, hükümden önce ise üçte biri indirilir.
Kasadaki parayı geçici kullanıp geri koymak da zimmet mi?
Evet, bu da zimmet suçunu oluşturur. Ancak malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere alınması halinde ceza yarı oranına kadar indirilebilir.
Özel şirkette çalışan biri zimmet suçu işleyebilir mi?
Zimmet suçunu yalnızca kamu görevlileri işleyebilir. Özel şirkette çalışan kişinin kendisine teslim edilen parayı kendine mal etmesi güveni kötüye kullanma suçu oluşturur.
Zimmetten mahkum olan memur işini kaybeder mi?
Evet. Zimmet suçundan mahkum olanlar, affa uğramış olsa bile memur olarak atanamaz. Görevdeyken bu suçtan mahkum olan memurun memurluğu sona erer.
Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.