YouTube

Zorla veya Çok Düşük Ücretle Çalıştırılmak Suç mu? İş ve Çalışma Hürriyetinin İhlali

Patronun pasaportunu elinde tutuyor ve "borcunu ödemeden gidemezsin" diyerek seni çalışmaya zorluyor. Belki de tarlada veya bir atölyede, gidecek başka yerin olmadığını bilen biri seni neredeyse hiç para vermeden, kötü koşullarda konaklatarak çalıştırıyor. Ya da biri, tehditle işine gitmeni veya dükkanını açmanı engelliyor. Bu davranışlar Türk Ceza Kanunu'nda iş ve çalışma hürriyetinin ihlali suçu olarak düzenlenmiştir. Bu rehberde bu suçun türlerini, cezalarını ve neler yapabileceğini anlatıyoruz.

İş ve çalışma hürriyeti nedir?

Herkes dilediği işte çalışma ve istemediği işte çalışmama özgürlüğüne sahiptir. Kimse zorla bir işte çalıştırılamaz, işinden veya ticaretinden zorla alıkonulamaz.

Kanun bu özgürlüğü ihlal eden davranışları dört grupta cezalandırır.

1. Cebir veya tehditle çalışma özgürlüğünü engellemek

Cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir kişinin iş ve çalışma özgürlüğünü ihlal etmek suçtur. Örneğin:

Bu suçun cezası altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Bu hal şikayete bağlıdır; altı ay içinde şikayette bulunman gerekir.

2. Çaresizliği sömürerek çalıştırmak

Bir kişinin çaresizliğini, kimsesizliğini veya kendisine bağımlılığını sömürerek:

suçtur. Mevsimlik işçilerin, yabancı uyruklu kişilerin veya gidecek yeri olmayan kişilerin çok ağır koşullarda çalıştırılması bu kapsama girebilir.

Bu suçun cezası altı aydan üç yıla kadar hapis veya en az yüz gün adli para cezasıdır. Bir kişiyi bu duruma düşürmek amacıyla bulan, gönderen veya bir yerden başka bir yere taşıyan kişi de aynı cezayı alır.

3. Ücret ve çalışma koşulları için zorlama

Cebir veya tehditle işçiyi veya işvereni ücretleri düşürmeye ya da artırmaya, daha önce kabul edilenden farklı koşullarla anlaşmaya zorlamak ya da bir işin durmasına neden olmak da suçtur. Bu halin cezası altı aydan üç yıla kadar hapistir.

Maaşımı ödemeyen işveren bu suçu işler mi?

Maaşın geç veya eksik ödenmesi tek başına bu suçu oluşturmaz; bu durumda iş hukukundaki yollara başvurman gerekir. Ücreti ödenmeyen işçi haklı nedenle sözleşmesini feshedebilir ve alacakları için arabulucuya başvurabilir.

Ancak işveren seni tehditle çalışmaya devam etmeye zorluyorsa, belgelerini alıkoyuyorsa veya çaresizliğini sömürerek çok düşük ücretle çalıştırıyorsa ceza boyutu da ortaya çıkar.

Daha ağır durumlar: insan ticareti

Bir kişi zorla çalıştırmak amacıyla tehdit, baskı, kandırma veya çaresizliğinden yararlanma yoluyla bulunur, taşınır veya barındırılırsa, durum çok daha ağır cezalı insan ticareti suçunu oluşturabilir. Bu suçta mağdurun rızası geçersizdir.

Neler yapabilirsin?

Kısaca yapılacaklar

Dayanak mevzuat

En çok sorulan sorular

İşverenin pasaportumu alıkoyması suç mu?

Pasaportunu alıkoyarak seni çalışmaya zorluyor veya işten ayrılmanı engelliyorsa iş ve çalışma hürriyetinin ihlali suçu oluşabilir.

Çok düşük maaşla çalıştırılmak suç mu?

Çaresizliğin, kimsesizliğin veya ona bağımlılığın sömürülerek yaptığın işle açıkça orantısız bir ücretle çalıştırılıyorsan suç oluşabilir.

Maaşımı ödemeyen patronu bu suçtan şikayet edebilir miyim?

Maaşın ödenmemesi tek başına bu suçu oluşturmaz. Ücret alacakların için arabulucuya başvurmalı ve iş hukukundaki yolları kullanmalısın.

Bu suçun cezası ne?

Türüne göre altı aydan iki veya üç yıla kadar hapis ya da adli para cezasıdır.

Şikayet süresi var mı?

Cebir veya tehditle çalışma özgürlüğünün engellenmesi şikayete bağlıdır ve altı ay içinde şikayet edilmelidir.

Yaşadığın durumu Hakkını Sor'daki soru-cevap forumunda paylaşabilir, aynı şeyi yaşamış kişilerin deneyimlerinden faydalanabilirsin.

Sana bu konuda tavsiye ettiğimiz siteler

Bu konuda bu siteler sana yardımcı olabilir.

Soru sor Danışmanlık al